Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
Το Κέντρο Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης (ΚΕΔΙΒΙΜ) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) σάς καλωσορίζει στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο «Η βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από τις πηγές», διάρκειας 28 διδακτικών ωρών, το οποίο θα διεξαχθεί στο Κέντρο Βυζαντινών Ερευνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΚΒΕ/ΑΠΘ) και θα υλοποιηθεί δια ζώσης και με σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση, μέσω της πλατφόρμας ΖΟΟΜ. Το πρόγραμμα παρέχει συνολικά 2 ECTS.
Σύντομη περιγραφή: Το επιμορφωτικό σεμινάριο «Η βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από τις πηγές» εστιάζει στη διαχρονικά καθοριστική σημασία της πόλης στο πλαίσιο της βυζαντινής αυτοκρατορίας, αναδεικνύοντας πτυχές της ιστορίας, της διοίκησης, της κοινωνίας, της οικονομίας και του πνευματικού βίου μέσα από την ανάλυση πρωτογενών πηγών. Το πρόγραμμα στοχεύει στη διεύρυνση και εμβάθυνση των γνώσεων εκπαιδευτικών, φοιτητριών/φοιτητών και αποφοίτων ανθρωπιστικών σχολών και συναφών πεδίων, διαχέοντας τα πορίσματα της σύγχρονης έρευνας και ενισχύοντας τη μεθοδολογική τους κατάρτιση ως προς τον επιστημονικό τρόπο προσέγγισης του πηγαίου υλικού. Η παρακολούθηση του προγράμματος συνοδεύεται από μοριοδότηση και χορήγηση Πιστοποιητικού Γενικής Επιμόρφωσης από το ΑΠΘ (βλ. πιο αναλυτικά τον συνημμένο Οδηγό Σπουδών)
Επιστημονική Υπεύθυνη: είναι η Ελισάβετ Χατζηαντωνίου, Επίκουρη καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας του Τμήματος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, της Φιλοσοφικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ένας από τους βασικούς άξονες του ερευνητικού, συγγραφικού και διδακτικού έργου της Δρ. Ε. Χατζηαντωνίου είναι η ιστορία της βυζαντινής Θεσσαλονίκης ως σπουδαίου πολιτικο-στρατιωτικού, διοικητικού και εκκλησιαστικού κέντρου της Μακεδονίας καθώς και η μελέτη της προσωπογραφίας της πόλης.
Διδάσκοντες/ουσες: Στο πρόγραμμα διδάσκουν καθηγητές του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου (ΑΠΘ), έγκριτοι ερευνητές και διδάσκοντες του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου (ΕΚΠΑ) και μέλη ερευνητικών κέντρων της ημεδαπής (Ινστιτούτου Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Κέντρου Ερεύνης Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών), οι οποίοι θα παραδώσουν διαλέξεις σε θέματα που σχετίζονται με το αντικείμενο εξειδίκευσής τους.
Σε ποιους απευθύνεται: Το πρόγραμμα απευθύνεται σε απόφοιτους Τμημάτων Ανθρωπιστικών Σχολών (Ιστορίας-Αρχαιολογίας, Φιλολογίας, Φιλοσοφικής, Θεολογικής) ή συναφών επιστημονικών πεδίων (Νομικής, Πολιτικών και Κοινωνικών Επιστημών, Αρχιτεκτονικής, Συντήρησης Μνημείων, Ιστορίας της Τέχνης κ.λπ.), σε καθηγήτριες/καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης ή άλλων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων ή οργανισμών της ημεδαπής και της αλλοδαπής και σε όσες/όσους επιθυμούν να διευρύνουν τις γνώσεις τους στη Βυζαντινή Ιστορία.
Κατηγορίες υποψηφίων που γίνονται δεκτές/-οί – Κριτήρια επιλογής
Αίτηση συμμετοχής μπορούν να υποβάλουν απόφοιτοι Ανθρωπιστικών Σχολών και συναφών επιστημονικών πεδίων και όσοι ενδιαφέρονται για τη Βυζαντινή Ιστορία.
Προτεραιότητα θα δοθεί σε αποφοίτους Ανθρωπιστικών Σχολών. Επιπλέον κριτήρια επιλογής συνιστούν ο βαθμός πτυχίου και η επίδοση σε μαθήματα που σχετίζονται με το επιστημονικό πεδίο της Βυζαντινής Ιστορίας (με βάση σχετική Βεβαίωση Αναλυτικής Βαθμολογίας, που θα ζητηθεί αν χρειαστεί).
Δομή Προγράμματος (Διδάσκοντες/ουσες – Τίτλοι Διαλέξεων/Μαθημάτων)
Πέμπτη 13 Νοεμβρίου 2025
Ελισάβετ Χατζηαντωνίου, Βυζαντινή Θεσσαλονίκη: «ἡ πρώτη μετὰ τὴν πρώτην». Η σημασία της πόλης στο πλαίσιο της αυτοκρατορίας – Ιστορικό διάγραμμα.
* Επίκουρη Καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή/ΑΠΘ
Πέμπτη 27 Νοεμβρίου 2025
Πολύμνια Κατσώνη, Οι συλλογές Α και Β των Θαυμάτων του αγίου Δημητρίου, πολιούχου Θεσσαλονίκης, και η αξιοποίηση των παραδιδόμενων ιστορικών στοιχείων για τους αστικούς θεσμούς στη Θεσσαλονίκη κατά την πρώιμη βυζαντινή περίοδο.
* Αφ. Καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, ΑΠΘ
Πέμπτη 11 Δεκεμβρίου 2025
Ανδρέας Γκουτζιουκώστας, «Ἠνορέης ὀλετῆρα ὑπερφιάλου Βαβυλῶνος…». Ένα αινιγματικό επίγραμμα από τα τείχη της Θεσσαλονίκης.
* Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας – Θεσμών, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή/ΑΠΘ
Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2026 (κατ’ εξαίρεση: ημέρα Τρίτη)
Γεώργιος Χαριζάνης, Οι απαρχές του μοναχισμού στη Θεσσαλονίκη μέσα από τους Βίους των αγίων.
* Αναπληρωτής Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας, Σχολή Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών/Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης
Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2026
Ευαγγελία Αμοιρίδου, Σχέσεις Θεσσαλονίκης και Κωνσταντινούπολης μέσα από τον Βίο της οσίας Θεοφανούς της βασιλίσσης.
* Καθηγήτρια Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Τμήμα Θεολογίας, Θεολογική Σχολή/ΑΠΘ
Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου
Συμεών Πασχαλίδης, Ζητήματα ιστορίας και προσωπογραφίας της βυζαντινής Θεσσαλονίκης μέσα από την τοπική αγιολογική παραγωγή της μέσης βυζαντινής περιόδου.
* Καθηγητής Πατρολογίας – Αγιολογίας, Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Χριστιανικού Πολιτισμού, Θεολογική Σχολή ΑΠΘ
Πέμπτη 19 Φεβρουαρίου
Γεώργιος Λεβενιώτης, Σλαβικοί πληθυσμοί στα ανατολικά της Θεσσαλονίκης: Αντιπαράθεση, εγκατάσταση, ενσωμάτωση και αφομοίωση (7ος – 10ος αι.).
* Επίκουρος Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή/ΑΠΘ
5 Μαρτίου 2026
Ελισάβετ Χατζηαντωνίου, Διοίκηση, προσωπογραφία, κοινωνία Θεσσαλονίκης μέσα από έγγραφα των αθωνικών αρχείων (11ος-12ος αι.).
19 Μαρτίου 2026
Μελαχροινή Παϊσίδου, Βυζαντινή επιγραφική – Ιστορία – Προσωπογραφία.
* Καθηγήτρια Βυζαντινής Αρχαιολογίας και Τέχνης, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή/ΑΠΘ
2 Απριλίου 2026
Μάριος Τάνταλος, H απονομή δικαιοσύνης στη Θεσσαλονίκη κατά την υστεροβυζαντινή περίοδο. Οι καθολικοί κριτές μέσα από τις αποφάσεις τους.
* Διδάκτωρ, ΕΔΙΠ Νομικής Σχολής, ΕΚΠΑ
23 Απριλίου 2026
Κωστής Σμυρλής, Ένας έμπορος της Θεσσαλονίκης. Τα κατάστιχα του Κασανδρηνού, 1356-1357.
* Διδάκτωρ, Kύριος Ερευνητής, Τομέας Βυζαντινών Ερευνών, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών
7 Μαΐου 2026
Αναστασία Κοντογιαννοπούλου, Η θεσμική πλαισίωση της Θεσσαλονίκης κατά τον τελευταίο αιώνα βυζαντινής κυριαρχίας (1350-1423). Η μαρτυρία των αφηγηματικών πηγών, της επιστολογραφίας και αρχειακού υλικού της εποχής.
* Διδάκτωρ, Ερευνήτρια Β΄ (Κύρια Ερευνήτρια), Κέντρον Ερεύνης του Μεσαιωνικού και Νέου Ελληνισμού Ακαδημίας Αθηνών
21 Μαΐου 2026
Αλεξάνδρα-Κυριακη Βασιλείου-Seibt, Διοίκηση και προσωπογραφία Θεσσαλονίκης μέσα από το σφραγιστικό υλικό.
* Καθηγήτρια Βυζαντινής Ιστορίας και Σιγιλλογραφίας, Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας, Φιλοσοφική Σχολή/ΑΠΘ
4 Ιουνίου 2026
Ελισάβετ Χατζηαντωνίου, Αξιολόγηση συμμετεχόντων/ουσών
Χώρος υλοποίησης
Το πρόγραμμα θα υλοποιηθεί υβριδικά:
- δια ζώσης στην αίθουσα σεμιναρίων του Κέντρου Βυζαντινών Ερευνών/ΑΠΘ (Βασ. Όλγας 36, 1οςόροφος, κτήριο «Μέλισσα», Θεσσαλονίκη)
- με σύγχρονη εξ αποστάσεως εκπαίδευση, μέσω της πλατφόρμας ΖΟΟΜ στην περίπτωση που η/ο διδάσκουσα/-ων προέρχεται από πανεπιστημιακό/ερευνητικό ίδρυμα άλλης πόλης. Την εξ αποστάσεως (σύγχρονη) διδασκαλία μπορούν, επίσης, να επιλέξουν όσες/όσοι συμμετέχουσες/-οντες κατοικούν μόνιμα σε μακρινή απόσταση (άνω των 50 χιλιομέτρων) από τη Θεσσαλονίκη.
Αιτήσεις – Κόστος συμμετοχής – Πιστοποίηση
- Οι αιτήσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά και γίνονται δεκτές έως την 31 Οκτωβρίου 2025: https://kedivim.auth.gr/programs/vizantini-thessaloniki/
- Το κόστος συμμετοχής ανέρχεται στα 70 ευρώ
- Με την ολοκλήρωση του προγράμματος παρέχεται Πιστοποιητικό Γενικής Επιμόρφωσης (2 ECTS)
Επικοινωνία – Πληροφοριες
Γραμματεία ΚΒΕ/ΑΠΘ, Δευτέρα -Παρασκευή, 10.00-14.00:
2310 99.2005 (Ελισάβετ Πανέλη)
Επιστημονική υπεύθυνη: ehatzian@hist.auth.gr (Ελισάβετ Χατζηαντωνίου)
Οδηγός Σπουδών Προγράμματος -Βυζαντινή Θεσσαλονίκη μέσα από τις πηγές